معلق بین شعارهای حمایتی و واقعیت‌های اجرایی

در آبان‌ماه 1404 چهارمین دوره از جشنواره‌ی همام با هدف حمایت از هنرمندان دارای معلولیت برگزار شد اما متأسفانه در مقام اجرا، با تناقضاتی روبه‌رو شد که جای تأمل دارد.

این یادداشت به‌بهانه‌ی تقدیر مسولان برگزاری از دست‌اندرکاران این جشنواره نوشته می‌شود و همین ابتدا باید از زحمات دختران و پسران جوانی که در برگزاری جشنواره زحمات زیادی کشیدند تقدیر کنیم و به‌همه‌ی آنها خدا قوت بگوییم.

اما، نباید ناگفته بماند؛ در حالی که هدف از این رویداد بین‌المللی، ایجاد انگیزه و باز کردن گره‌های معیشتی برای هنرمندان معلول است، تخصیص جوایز و مدال‌ها به افراد «غیرمعلول» همچون بازیگران مشهور و بعضا سلبریتی‌های کم‌فیلم و یا حتی بدون فیلم در چند سال اخیر — آن هم افرادی که پیش از این کارنامه‌های پر و پیمانی از جوایز دارند — نه تنها جایز نیست، بلکه نوعی بی‌عدالتی در حق شرکت‌کنندگانی است که با تقبل مشکلات بسیار از شهرها و روستاهای دورافتاده‌ی کشورمان در این جشنواره حضور می‌یابند.

بر اساس آنچه سال گذشته شاهدش بودیم، حضور برخی میهمانان در مراسم اختتامیه و تقدیر خاص از آنها که بیشترشان در روزهای برگزاری جشنواره، حتی به‌خودشان زحمت نداند در یکی از هفت روز هفته به نمایشگاه آثار شرکت کنندگان که از 9 صبح تا 9 شب برگزار می‌شد، سری بزنند و خداقوتی به‌آنها بگویند، فقط یک دلیل داشت و آن‌هم شائبه‌ی دیده شدن مسئولین برگزاری و حضور اصحاب رسانه و پرطمطراق جلوه دادن کارشان بود.

باید اعتراف کرد سومین دوره‌ی جشنواره‌ی همام کار بزرگی بود اما متاسفانه بیش از صدای دهل شنیدنی از دور، نبود. سلیبریتی‌محور تنها دلیل اعتراض نویسنده به این جشنواره نیست و از آن مهمتر باید به‌ داوارن محترم جشنواره اشاره کنیم  که متاسفانه بین یک فرد معلول مادرزادی و خصوصا یک معلول ذهنی که با عنایت پروردگار و مشقت مربیان دلسوز و زحمتکش توانسته است هنری خاص همچون قلم‌زنی و گلیم‌بافی را بیاموزد، با هنرمند عزیزی که در یک رویداد ترافیکی دست یا پای خود را از دست داده است، تفاوتی ندیدند و آنها و اثرشان را کنار هم داوری کردند.

آیا معقول است اثر استاد عزیز یک رشته هنری -که روی سر همه ما جا دارد- و یحتمل چندی پیش به‌هر دلیلی یکی از انگشتانش را از دست داده، در کنار آثار طفل معصومی که سالهای سال است دچار درد معلولیت است داوری شود؟ آیا داوران در جریان مشقات توانمندسازی این ‌دسته از فرزندان معلول ایران هستند؟ آیا تا بحال به مراکز نگهداری و توانبخشی آنها سری زده‌اند؟ آیا با آنها به گفتگو نشسته‌اند تا ببینید بعضا نه پدر و مادری دارند و نه حتی تا این اواخر، انگیزه‌ای برای زنده ماندن؟ 

برگزارکنندگان این جشنواره باید بدانند و آگاه باشند که اگر خیرین  و خادمین موسسات خیریه‌ی توانبخشی این کشور نبودند، سرانجام زندگی بسیاری از معلولین هنرمند نامشخص بود چه برسد به حضور در جشنواره هنری همام. ایکاش بروند و ببینند معلولین هنرمند با چه دل خون خوردنی به این مرحله رسیده‌اند ولی در کمال ناباوری اثرشان را در کنار اثر آن استادی که انگشتش را یک سال قبل از دست داده است قرار می‌دهند و داوری می‌کنند؟  

سخن آخر، خطاب به آقایان و خانم‌های محترم برگزار کننده‌ی جشنواره‌ی همام و در راس همه‌ی آنها جناب آقای دکتر قالیباف عزیز است که همکارانشان جانشنیهای خوبی برای‌شان و خدمات صادقانه‌شان نبودند؛

عزیزان! نادیده گرفتن اغلب شرکت‌کنندگان و عدم اهدای حتی یک لوح تقدیر نمادین به آن‌ها، با روحیه «شمول‌پذیری» در تضاد است. برگزاری جشنواره‌ای مخصوص معلولان، نباید به بهانه‌ای برای اقدامات حاشیه‌ای و تبلیغاتی تبدیل شود. بودجه‌ای که برای معلولان تخصیص یافته، باید صرفاً در مسیر ارتقای زندگی و هنر آن‌ها هزینه شود، نه برای توزیع مدال میان کسانی که پیش از این، ویترین‌های افتخاراتشان پر شده است.

امیدواریم در دوره‌های آینده شاهد تغییراتی بنیادین در روند برگزاری چنین جشنواره‌هایی باشیم که به نام معلولان اند و از بودجه‌هایی اختصاصی آنها هزینه می‌شود تا صرفا به نام معلولان و به‌کام مسئولان نباشد و هدایای نقدی و غیرنقدی جشنواره، از خانه‌ی برخی مدیران دولتی و هنرمندان دولتمند، سر در نیاورد...

در نهایت باید تاکید کنیم و نتیجه بگیریم که داوران همام بازنده بودند و معلولان عزیز و هنرمند و توانمند شرکت کننده، برنده واقعی بودند!